Loading...

Monday, October 31, 2016

Ripoti za CAG kuhusu Ubia wa NSSF Zinapingana?

Ripoti za CAG kuhusu Ubia wa NSSF na AZIMIO zinapingana?

Chambi Chachage


Nianze kwa kukiri kwamba mimi ni 'mshabiki' wa 'weledi' na 'ujasiri' wa Mkaguzi na Mdhibiti Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG), Profesa Mussa Juma Assad. Japo hatufahamiani, nilivutiwa  na umakini wake nilipokuwa namwona asubuhi kwenye kilima cha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM) akifanya mazoezi kwa umakini mkubwa. Alipoteuliwa kuwa CAG nilifurahi hasa baada ya kuyasikiliza mahojiano yake na Assumpta Massoi wa Radio ya Umoja wa Mataifa mwaka 2014. Katika mahojiano hayo alisema:

"Mimi nafikiri inawezekana ikawa Escrow ni sehemu ndogo ya sehemu kubwa ya utendaji mbaya kwa watu katika nchi yetu. Tunazungumzia kitu kinaitwa Entrepreneurial Politics [Ujasiriamali wa Kisiasa], yaani kuchanganya siasa na ujasiriamali. Kwa hiyo watu wanaingia katika siasa lakini kwa nia ya kwamba wapate faida binafsi katika siasa. Na jambo hili likitokea mara nyingi inatokea watu kutafuta ujanja ujanja wa kuweza kupata pesa. Na kama utatazama mambo yote yaliyofanyika zamani: Uuzaji wa nyumba za Serikali, unawapa watu wafanye uamuzi, watu ambao wao wenyewe ni beneficiaries [wafaidikaji]; hiyo ni moja katika mfano wa political entrepreneurship [ujasiriamali wa kisiasa]. Ukitazama lile suala la uchukuaji wa pesa za Benki Kuu ya Tanzania, ni ishu hiyo hiyo ya political entrepreneurship, watu wanachanganya faida binafsi na maamuzi ambayo wanatakiwa kufanya katika ofisi za Serikali. Jambo hilo tukishindwa kulidhibiti matatizo haya huenda yakawa mengi zaidi. Na tunafikiri kwamba katika kipindi hiki Mungu amejalia tupo sisi tutalisemea zaidi jambo hilo."

Ujasiri huo wa Profesa haukuishia huko 'nje'. Wakati wa sakata la Escrow, alinukuliwa na Shirika la Taifa la Habari (TBC) akisema:


Baada ya aliyekuwa Rais, Dakta Jakaya Mrisho Kikwete, kuagiza iwekwe wazi tuisome, wadadisi wa mambo tukatoa muhtasari wa 'Tuwaonao katika Ripoti ya CAG kuhusu Escrow'. Mjadala mkali uliozuka ulitufanya tuihoji iliyokuwa Kamati ya Bunge ya Hesabu za Serikali (PAC) kama CAG alilegeza kamba katika sakata la Escrow. Pamoja na hayo yote, niliendelea kuwa na imani na CAG.

Sasa umezuka tena mjadala mwingine mkali kuhusu ripoti ya uhakiki wa Shirika la Hifadhi ya Taifa (NSSF) uliofanywa na CAG.  Msemaji wa Chama cha Mapinduzi (CCM), Chiristopher Ole Sendeka, ameuchochea mjadala huu pale alipotoa tuhuma kali dhidi ya Mwenyekiti wa zamani wa PAC, Zitto Zuberi Kabwe. Lakini chanzo cha mjadala huu kuibuka upya ni mkutano wa NSSF na PAC, ambayo sasa inaongozwa na Naghenjwa Kaboyoka wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA).


Kwa mujibu wa vyombo vya habari, Mkurugenzi (mpya) wa NSSF, Profesa Godius Kahyarara amekiri kuna utata na unashughulikiwa. Naye Mwenyekiti (mpya) wa Bodi ya Wadhamini ya NSSF, Profesa Samwel Wangwe, naye amenukuliwa na gazeti la Serikali, Daily News, akisema mradi huo ulikuwa na walakini. Watetezi wa safu ya zamani ya NSSF kwenye mitandao ya jamii, nao wanadai kwamba hivi ni vita dhidi ya aliyekuwa Mkurugenzi wa NSSF, Dakta Ramadhani Kitwana Dau ambaye hivi karibuni ameteuliwa na Rais John Pombe Magufuli kuwa Balozi wetu nchini Malaysia.

 Chama Cha ACT-Wazalendo nacho kimetoa tamko. Wadadisi wa mambo tumeshangaa ni kwa nini chama hicho makini tena chenye mshauri aliyebobea, Profesa Kitila Mkumbo, hakikumtumia Katibu Mwenezi wake mahiri, Ado Shaibu, kutoa tamko hilo. Badala yake tamko limetolewa na Habib Mchange ambaye Zitto Kabwe aliwahi kukiri "ndiye alikuwa CEO wa Leka Dutigite company." Kampuni hiyo ilifaidika kwa namna moja au nyingine na fedha kutoka katika mashirika ya Umma ya NSSF na la Hifadhi za Taifa (TANAPA).


Kwa wachambuzi wa masuala ya migogoro ya maslahi, kitendo cha huyo (aliyekuwa) Mkurugenzi wa Leka Dutigite kutoa matamshi yafuatayo kama Katibu wa Kamati ya Bunge na Serikali za Mitaa wa ACT-Wazalendo kunaibua maswali mengi kuliko majibu:

"Na mnafahamu tuhuma zote za kifisadi katika Taifa hili, kuanzia Escrow, kuanzia EPA, Kagoda, Meremeta - zote ziliibuliwa na Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Serikali. Kwa hiyo, kama Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali amekagua NSSF ambayo ilikuwa ni moja katika mashirika ya Umma ambayo yalisimamiwa na PAC. Ripoti yake hii hapa ambayo sisi tunayo... ya tarehe 24 Oktoba .... na taarifa ya Barua ya Mkaguzi na Mdhibiti wa Mkuu wa Serikali - Management Letter - kwenda kwa Kamati ya Bunge na PAC... hii taarifa ya juzi .. haioneshi kwamba kuna tuhuma za NSSF kulipwa.... kununua hizo eka kwa milioni 800, maanake hii ndiyo taarifa ya NSSF,  hii, haisemi, hii ni taarifa ya CAG, hii, haisemi. Sasa unahangaika vipi na Zitto aliyekuwa Mwenyekiti wa PAC.... Lakini ninyi mnajua kwamba huwezi kuwa Mkurugenzi wa shirika kama NSSF Tanzania, shirika kama TANAPA, usiwe mwanachama wa CCM. Haiwezekani. Lazima uwe mwanachama wa CCM. Wanasema, hawasemi huwezi... Na mnajua Mwenyekiti wa CCM ni Magufuli.... sasa Mwenyekiti wa CCM kamteua aliyekuwa Mkurugenzi wa NSSF leo, kampa ubalozi.... Mwenyekiti wa CCM anayepambana na Ufisadi, mwenye Usalama wa Taifa, mwenye Polisi, mwenye jeshi, mwenye taarifa zote nyeti anashindwa kupambana na fisadi mmoja anayesemwa na Ole Sendeka anahusiana na Zitto .... mpaka anamtuma kuwa Balozi wa Malaysia? Hilo sisi hatumjibii.... Kwa mujibu wa barua ya CAG kama nilivyoeleza hapa, imeeleza hakuna shida...."
Tamko la kimaandishi 'lililowasilishwa' na Mchange linashangaza zaidi hasa ukizingatia haya maneno yake yanafanana na ya gazeti ambalo limekuwa likidaiwa kuandika taarifa nyingi za chama chao:

"ACT Wazalendo tunayo taarifa ya Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali, CAG. Kupitia taarifa husika CAG ametoa Hati safi Kwa Shirika la NSSF Kwa hesabu za mwaka 2014/15. Hajaona ufisadi wowote ule. Sijui msemaji wa CCM anatumia taarifa ipi ya CAG kusema kuwa NSSF ilinunua Ardhi Kwa bei ya Shilingi Milioni 800 aliyomhusisha nayo Kiongozi wetu. Kwa mujibu wa barua ya CAG Kwa Uongozi wa NSSF (Management letter), Shirika hilo halijanunua ardhi yoyote Kigamboni, bali Shirika limeingia ubia wa Ardhi Kwa Hisa (Land for Equity). Hivyo ni vizuri mbwatukaji huyo wa Chama tawala akaeleza kwa undani Ufisadi anaousema juu ya manunuzi ya ardhi kwa kunukuu ripoti ya CAG kaitoa ukurasa namba ngapi katika ripoti husika. Labda chama chake kina taarifa nyengine ya CAG tofauti na iliyowasilishwa kwenye Kamati ya PAC.  Rais Magufuli, ambaye ni Mwenyekiti wa chama tawala, amemteua aliyekuwa Mkurugenzi Mkuu wa NSSF kuwa Balozi. Kauli za Msemaji wa chama tawala alizozitoa jana zikiaminiwa zina maana kuwa Rais na Mwenyekiti wa chama chake anateua mafisadi kuwa mabalozi. Ni vizuri nyie wanahabari muulize juu ya hili jambo."
Ukaribu wa NSSF (wa enzi hizo) na baadhi ya vyombo vya Habari, wahariri na wanahabari siyo jambo jipya. Katika maadhimisho ya miaka 50 ya wadau wake mnamo mwaka 2014 huko Arusha, ripoti ya NSSF ilikuwa na haya ya kusema kuhusu mahusiano hayo:

"[Then] Chairman of Tanzania Editors Forum (TEF) Mr. Absolom Kibanda thanked, on behalf of other Forum members, the management of NSSF for coming closer to media professionals. Kibanda showered his heartfelt thanks to the [then] Funds Director General for his commitment to work closely and friendly with the media, saying such a scenario was a commitment by the Fund’s management to be closer to Tanzanians. The Kigamboni editors encounter is a continuation of annual such gatherings between editors and the NSSF management, aimed at brainstorming and updating the media of various developments achieved or being implemented by the Fund. Editors and NSSF encounter is as well, aimed at bringing together the media and the Fund so as to cement a good relationship, hence bringing closer media professionals in Tanzania to the Fund’s management and its stakeholders [(Aliyekuwa) Mwenyekiti wa Jukwaa la Wahariri (TEF) Bwana Absalom Kibanda aliishukuru, kwa niaba ya wanachama wa Jukwaa hilo, Menejimenti ya NSSF kwa kuwa karibu na wanataaluma wa habari. Kibanda alitoa shukrani hizo za dhati kutoka moyoni kwa (aliyekuwa) Mkurugenzi wa Shirika kwa kujitoa kwake kufanya kazi kwa ukaribu na urafiki na vyombo vya habari, na kusema kuwa hali hiyo ni ya kujitoa kwa Menejimenti ya Shirika kuwa karibu na Watanzania. Mkutano wa Kigamboni kati ya wahariri ni mwendelezo wa mikutano ya kila mwaka kati ya wahariri na Menejimenti ya NSSF yenye lengo la kubunga bongo na kupeana taarifa mpya kuhusu maendeleo mbalimbali yaliyofanikishwa au yanayotekelezwa na Shirika. Wahariri kukutana na NSSF pia kunalenga kuvileta karibu vyombo vya habari na Shirika ili kujenga mahusiano mazuri, hivyo, kuwaleta karibu wanahabari na Menejimenti ya Shirika na wadau wake ]"
Kama kuna mtu ambaye anapaswa kuzijua akaunti za NSSF kwa undani basi ni CAG. Kwa mujibu wa Taarifa za Mwaka za Hesabu za NSSF za mwaka 2010/2011, Profesa Assad alikuwa "Trustee" [Mdhamini]" wa NSSF ambaye alishiriki 'kupitisha' hesabu za shirika hilo baada ya kuhudhuria vikao vyote 12. Pia alikuwa mjumbe wa "The Finance and Investment Committee" [Kamati ya Fedha na Uwekezaji]" aliyehudhuria vikao vyote 4 bila kukosa. Taarifa kama hiyo ya mwaka 2005/2006 inaonesha uteuzi huo wa Profesa Assad ulianza lini na  Wasifu wake wa Kitaaluma (CV) una muhtasari huu kuhusu yaliyokuwa majukumu yake kwa NSSF:

Kwa uzoefu huo, ni vigumu kuamini kwamba CAG hakuona shida yoyote katika hesabu za NSSF labda kama alikuwa na 'mgongano wa maslahi' kutokana na majukumu ya awali. Nadiriki kusema hivi kwa sababu "MANAGEMENT LETTER ON THE AUDIT OF FINANCIAL STATEMENTS OF NATIONAL SOCIAL SECURITY FUND (NSSF) FOR THE YEAR ENDED 30 JUNE 2015" [Barua ye Menejimenti kuhusu Ukaguzi wa Hesabu za Shirika la Hifadhi ya Taifa (NSSF) kwa Mwaka Unaoisha Tarehe 30 Juni 2015] ya tarehe 17 Desemba 2015 itokanayo na ushirikiano wa kikaguzi na Wakaguzi wa Ernest & Young ina maneno haya nitakayoyatafsiri:

 "The question here remains how a contract or agreement be signed and land ownership in a Public entity without agreed value of each piece of land? Also there was no verification and documents from Land Office provided that Azimio Housing Estate Limited owns 20,000 acres of land at Kigamboni for development. Therefore the signed agreement is not legal and void. Also the agreement was not vetted by the Attorney General (AG) which makes the matter more questionable...The audit scrutiny of such joint venture project revealed the following issues:...i. Overvalued price of Land to a tune of TZS 835,956,806 per Acre...ii. NSSF own land plot of 267 acres acquired for TZS 4,500,000...iii. The amount contributed by Azimio housing is questionable... iv. Financial capacity of Azimio Housing Estates Limited is questionable by having an issued and paid up share capital TZS 10,000,000...v. Lack of evidence for due diligence done with respect to Azimio Housing Limited and its affiliates...vi. NSSF awarded three tenders to owner of Azimio Housing Estates Limited who owns another Company called ZAK Solutions (Tanzania) Limited with tune of TZS 10,243,547,619.2... In addition, we were not availed with any documentation or title to substantiate that Azimio Housing Estates owns additional 19,700 acres of land.... [Swali linalobaki bila jibu ni jinsi mkataba au makubaliano yalivyosainiwa na umiliki wa ardhi na taasisi ya umma bila makubaliano kuhusu thamani ya kila kipande cha ardhi. Pia hakukuwa na uhakiki na taarifa katika Ofisi ya Ardhi inayotolewa kuonesha kuwa kampuni ya Azimio Housing Limited Estate inamiliki ekari 20,000 za ardhi Kigamboni kwa ajili ya kuendelezwa. Hivyo, mkataba uliosainiwa ni batili na haupo kisheria. Hali kadhalika mkataba huo haukupitiwa na Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG) hivyo kulifanya suala hilo kuzidi kuwa tata. Ukaguzi wa mradi wa ubia umeibua masuala yafuatayo....i. Ardhi imethaminishwa kwa kiwango kikubwa mno cha TZS 835,956,806 kwa ekari...ii. NSSF inamiliki kitalu cha ardhi cha ekari 267 ambazo zilipatikana kwa TZS 4,500,000...iii. Kiwango ambacho Azimio Housing imekichangia kina utata...iv. Uwezo wa Kifedha wa Azimio Housing Estate Limited una utata ukizingatia imetoa na kulipa mtaji wa hisa wa TZS 10,000,000...v. Hakuna ushahidi unaoonesha kuwa Azimio Housing Limited na Washirika wake walifanyiwa uchunguzi ili kujiridhisha....vi. NSSF ilitoa zabuni tatu za TZS 10,243,547,619.2 kwa mmiliki wa Azimio Housing Limited ambaye pia anamiliki kampuni nyingine inayoitwa ZAK Solutions (Tanzania).... Zaidi ya hayo, hatukupewa taarifa au hati yoyote inayothibitisha kwamba Azimio Housing Estates inamiliki ekari 19,700 za ardhi za ziada]"
Wadadisi tunapata shida zaidi tunapoisoma 'RIPOTI YA MWAKA YA MDHIBITI NA MKAGUZI MKUU WA HESABU ZA SERIKALI KUHUSU UKAGUZI WA HESABU ZA MASHIRIKA YA UMMA KWA MWAKA WA FEDHA WA 2014/2015' ya tarehe 28 Machi 2016. Pengine kwa sababu siyo ripoti ya ukaguzi wa NSSF peke yake, humo hatuoni maneno yote yaliyopo kwenye hiyo ripoti ya CAG na Ernst & Young. Labda kwa sababu majibu mengine yalishapatikana katika kipindi hicho kifupi cha miezi mitatu ndiyo maana tunaliona tena suala hili hili lililokosa jibu:

 "Shirika la Taifa la Hifadhi ya Jamii limeingia ubia na Kampuni ya Azimio Housing Estates kuanzisha kampuni maalumu kwa jina la Hifadhi Builders Limited. Katika mkataba huo, Azimio Housing Estates itatakiwa kuendeleza ekari 20,000 za ardhi zilizopo Kigamboni ambapo kwa hatua ya awali itaanza na ekari 300. Katika ubia huu, Shirila la Hifadhi ya Jamii inamiliki asilimia 45 ya hisa wakati Azimio Housing Estates inamiliki asilimia 55 ya hisa. Jumla ya gharama za mradi ni Dola za Marekani milioni 653.44 na utaratibu wa uchangiaji mtaji ni kuwa shirika la Taifa la Hifadhi ya Jamii litatoa fedha zenye thamani ya asilimia 45 ya gharama za mradi na Azimio itatote fedha zenye thamani ya asilimia 35 ya gharama za mradi pamoja na ardhi ambayo itathaminishwa kuwa aslimia 20 ya gharama za mradi. Ukaguzi wa hatimiliki umeonesha kuwa Azimio Housing Estates inamiliki viwanja viwili, kiwanja chenye hatimiliki Na. 81828 kiwanja chenye ukubwa wa hekta 1.98 na chenye hatimiliki Na. 105091 chenye ukubwa wa hekta 114.11. Viwanja vyote vinapatikana eneo la Rasi Dege ambavyo kwa pamoja vilihamishiwa kwa Hifadhi Builders kutokwa kwa Azimio Housing Estates kwa ajili ya Awamu ya Kanza ya mradi. Kwa kutumia kizio cha ekari 2.47 kwa hekta, hatimiliki hizi zitakuwa na ukubwa wa jumla wa ekari 286.74, pungufu ya ekari 13.26 kutoka kwenye ekari 300 ambazo zilipangwa kwa ajili ya Awamu ya Kwanza ya mradi. Sijaweza kupatiwa hatimiliki za ardhi ambayo Azimio aliahidi kutoa kama uchangiaji wa mtaji. Hivyo imekuwa vigumu kwangu kuthibitisha uwepo wa viwanja hivyo. Kwa kukosekana kwa hatimiliki, umiliki wa ekari 19,700 za ardhi ambazo sehemu ya mtaji wa Azimio Housing Estates kwa asilimia 20, fedha za shirika la Taifa la Hifadhi ya Jamii zinakuwa kwenye hatari ya kupotea. Menejimenti inashauriwa kuwasiliana na Wizara ya Ardhi ili kuhakiki umiliki wa heka 19,700 za Azimio Housing Estates katika eneo la mradi. Pia, hatimiliki za ekari 13.26 zilizokuwa pungufu kwenye Awamu ya Kwanza ya mradi zinahitajika kuonekana."
Haya ndiyo masuala yanayohitaji ufafanuzi wa kina. Je, uhakiki wa wamiliki halisi wa AZIMIO na uwezo wao wa kiuwekezaji katika huo ubia wao na NSSF umeshafanyika? Na umiliki wao wa ardhi umethibitishwa? Kama yote haya bado hayajafanyika, wanufaikaji wa 'miradi' na 'nyumba' za NSSF wanapata wapi uwezo na utashi wa kudai kuwa eti CAG ameshahitimisha kwamba hakuna "shida" wala "ufisadi" katika mradi wa NSSF huko Rasi Dege, Kigamboni?

Isije ikawa ni aliyoyasema Profesa Assad: Ujasiriamali wa Kisiasa!

0 comments:

Karibu kwenye ulingo wa kutafakari kuhusu tunapotoka,tulipo,tuendako na namna ambavyo tutafika huko tuendako/Welcome to a platform for reflecting on where we are coming from, where we are, where we are going and how we will get there

  © Blogger templates 'Neuronic' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP